COP30 - 30. Taraflar Konferansı

Hükümetler COP30 için Belém'de bir araya geldiğinde, ticaret ve kalkınma topluluğu için öne çıkan bir sonuç ortaya çıktı: Paris Anlaşması süreci, ilk kez küresel iklim eyleminde ticaretin rolünü incelemek için yapılandırılmış bir alan yarattı . Paris Anlaşması'nın yönetim organı (CMA) tarafından kabul edilen Küresel Mutirão kararı, Uluslararası Ticaret Merkezi'ni (ITC), BM Ticaret ve Kalkınma Örgütü'nü (UNCTAD) ve Dünya Ticaret Örgütü'nü (WTO) ticaret ve iklim işbirliği konusunda yeni bir çok yıllık diyaloğa katkıda bulunmaya açıkça davet ediyor.

Bu tanıma, küresel politika tartışmalarında ortaya çıkan açık bir gerçeği yansıtıyor: iklim politikaları giderek ticareti şekillendiriyor ve ticaret politikaları da ülkelerin iklim hedeflerine ulaşma yeteneklerini giderek daha fazla şekillendiriyor . Belém sonucu, bir dönüm noktası oluşturarak, UNFCCC'de ticaret önlemlerinin Paris Anlaşması'nın hedefleriyle adil ve kalkınmayla uyumlu bir şekilde nasıl uyumlu hale getirileceği konusunda işbirliği, kanıt paylaşımı ve diyalog için özel bir kanal açıyor.

COP30 kararı temel bir değişime işaret ediyor: Ticaret artık iklim tartışmalarında ikincil bir konu değil. Artık hem iklim hedeflerinin potansiyel bir destekleyicisi hem de dikkatli ve kapsayıcı bir yönetişim gerektiren bir alan olarak kabul ediliyor.

İklim Kanunu ve Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)

İklim Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, ilk adım olarak İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği Taslağı kamuoyuyla paylaşıldı.

Türkiye  Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği Taslağı'nın kapsamı;

EK-1 listesinde yer alan faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması iş ve işlemleri ile doğrulayıcı kuruluşların ve işletmelerin yükümlülüklerinin belirlenmesine dair usul ve esaslar ile; 

Emisyon Ticaret Sisteminde kapsama dahil faaliyetleri, Emisyon Ticaret Sisteminin uygulanabilmesine ilişkin iş ve işlemleri, bu iş ve işlemleri gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişiler ile yetkili mercilerin yetki ve sorumluluklarını kapsıyor. 

Taslağa ilişkin görüşler, 4 Ağustos 2025’e kadar iletilebilecek.

Risk Altındaki Kalkınma

UNDP’nin “Development at Risk: Protecting Gains and Unleashing Opportunities Amid Crisis” başlıklı  raporu, kalkınma anlayışının krizler karşısında yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguluyor. Raporda üç temel değişim alanı öneriliyor:

Kalkınma Sonuçlarını Yeniden Düşünmek: Kalkınmayı sadece GSYH ile değil, insan gelişimi, dayanıklılık ve güvenlik boyutlarıyla ele almak.

Yönetişimi Yeniden Tasarlamak: Katılımcı, uyum sağlayabilen ve riskleri öngörebilen sistemlere yatırım yaparak toplumsal güveni güçlendirmek.

Uluslararası İşbirliğini Yeniden Başlatmak: Esnek, kapsayıcı ve yenilikçi işbirliği modelleriyle kırılganlık ortamlarında bile ilerleme sağlamak.

Rapor, dünyadan iyi uygulama örnekleri sunarken, kriz bağlamlarında riskleri azaltma, öngörü araçlarının planlamaya entegrasyonu ve sürdürülebilir kalkınma için öneriler getiriyor.

Kamu Gözetimi Kurumu ve Sürdürülebilirlik Raporlaması

 

Kamu Gözetimi Kurumu Sürdürülebilirlik Standartları Daire Başkanlığı, uluslararası alanda kabul gören raporlama ve güvence standartlarının geliştirilmesi ve teşvik edilmesi yoluyla sürdürülebilirlik raporlamasında güveni, karşılaştırılabilirliği ve şeffaflığı artırmak konularında faaliyetler yürütmektedir. 

Sürdürülebilirlik Raporlamasına İlişkin Mevzuat

Sürdürülebilirlik Raporlamaları Ulusal ve Uluslararası düzenlemeler 

Sürdürülebilirlik Raporlaması ile İlgili Yayınlar

2024 Yılı TSRS Uyumlu Raporlar

Eğitim Merkezi 

Eğitim Kuruluşları

Yeşil Aklama - Green Washing

Avrupa Birliği'nde:

💧Yeşil iddiaların %53'ü belirsiz, yanıltıcı veya asılsız bilgi veriyor.

💧İddiaların %40'ının destekleyici kanıtı yok.

💧Yeşil etiketlerin yarısı zayıf veya hiç doğrulama sunmuyor.

💧AB'de 230 sürdürülebilirlik etiketi ve 100 yeşil enerji etiketi bulunmaktadır ve şeffaflık düzeyleri oldukça farklıdır.

Yeşil iddialara bazı örnekler;

💧Ambalajın %30’u geri dönüştürülmüş plastikten üretildi. 
💧Şirketin çevresel ayak izi 2015'ten bu yana %20 oranında azaldı. 
💧Bu ürünle bağlantılı CO2 emisyonları 2020'ye kıyasla yarı yarıya azaldı.

Daha  fazla bilgi için  Avrupa Komisyonu'nun Green Claims  sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI (2024-2030)

2024-2030 yıllarını kapsamak üzere İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı hazırlık çalışmaları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) aracılığı ile yürütülmekte olan ve Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen “Türkiye’de İklim Değişikliğine Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında gerçekleştirilmiştir. 

AB Temiz Sanayi Mutabakatı (EU Clean Industrial Deal)

Avrupa Birliği için artık karbonsuzlaştırma ve döngüsel ekonomi, bir çevre politikası tercihi değil; ekonomik rekabetin zorunlu koşulu. Temiz Sanayi Mutabakatı (Clean Industrial Deal) bunun stratejik karşılığı. 

Bugün AB’nin net sera gazı emisyonları, 1990 yılına kıyasla %37 daha düşük. Aynı dönemde GSYİH %68 artmış durumda. Bu ilerleme, karbonsuzlaştırmanın ekonomik büyüme ve refahın itici gücü olduğunu vurgulayarak Avrupalılar için yeni yollar açıyor. 

AB, Temiz Sanayi'yi geleceğin ekonomisi olarak değil, bugünün rekabet gerçeği olarak konumlandırıyor. Temiz Sanayi Mutabakatı bu sürecin hem sanayi için hem ihracat için hem de istihdamın dönüşümü için yol haritası niteliğinde.

Temiz Sanayi Mutabakat'nın temel unsurları:

✅Uygun fiyatlı enerjiye erişim

✅Önde gelen pazarlar: Temiz arz ve talebin artırılması

✅Temiz geçişin finansmanı

✅Döngüsel ekonomiyi güçlendirmek: Malzemelere ve kaynaklara güvenli erişim

✅Küresel pazarlara erişim ve uluslararası ortaklıklar

✅Sosyal adalet ve adil bir geçiş için beceriler ve kaliteli işler

✅Temiz Sanayi Mutabakatı'nın sektörler genelinde uygulanması

Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik Eğitiminden

Türk Dışticaret Vakfı tarafından düzenlenen eğitim programında, Türkiye ve Balkan ülkelerinden gençler bir araya gelerek dış ticaret ve girişimcilik alanında eğitimler aldı.

Program kapsamında "Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik"  konusunu paylaştım. 

Her Şeyin Karbon Ayak İzi - OECD

 

OECD'nin Yeni Raporu “Her Şeyin Karbon Ayak İzi - The Carbon Footprint of Everything” herhangi bir ürün, hizmet veya firmanın faaliyetleriyle ilgili sera gazı emisyonlarının, kısaca “her şeyin karbon ayak izi”nin, yaygın ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi ve paylaşılması olasılığını inceliyor.

Böyle bir bilginin iklim eylemi açısından ne anlama geleceği, bu sistemin kurulması için hangi yapı taşlarının gerekli olduğu, bunların nasıl hayata geçirilebileceği ve şu an bu hedefe ne kadar yakın olunduğu değerlendiriliyor. 

Kamu ve özel sektörün atacağı adımların, kalan engellerin aşılmasına yardımcı olabileceği, bu çabaların orantılı (doğruluk ve kaynak kullanımı arasında denge kuran), yenilik ve rekabeti teşvik eden ve birlikte çalışabilir (veri paylaşımını mümkün kılan ortak temellere dayalı) olması gerektiği vurgulanıyor. 

Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı (UDESEP)

UDESEP, 2053 yılına kadar net sıfır emisyonlu Türkiye yolunda: 6 Stratejik Alan, 22 Kilit Amaç ve 52 Eylemden oluşan kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

En fazla ham madde kullanan, çevresel etkileri ve döngüsel ekonomiye geçiş potansiyeli yüksek olan sektörler:
🌈Batarya ve Araçlar
🌈Elektronik ve Bilgi ve İletişim Teknolojileri 
🌈Gıda ve Biyokütle
🌈İnşaat ve Bina 
🌈Plastik 
🌈Tekstil 

AB'nin Rekabetçilik Pusulası: Avrupa’nın Geleceğe Atacağı Adımlar

Avrupa Birliği, 29 Ocak 2025 tarihinde, Competitiveness Compass (Rekabetçilik Pusulası) adı verilen yeni bir yol haritası yayınlayarak, kıtanın ekonomik dinamizmini yeniden canlandırmayı ve sürdürülebilir bir büyümeyi güvence altına almayı hedefliyor.

Rekabetçilik Pusulası,  Mario Draghi'nin Avrupa rekabet gücünün geleceğine ilişkin raporunun analizine dayanıyor.

Draghi raporunda AB'nin rekabet gücünü artırması için  üç gereklilik tespit edilmiş:

🔍Yenilik açığını kapatmak 

🔍Ekonomiyi karbondan arındırmak

🔍Bağımlılıkları azaltmak

Pusula, bu zorunlulukların gerçeğe dönüştürülmesine yönelik bir yaklaşım ortaya koymaktadır. 

Rekabetçilik Pusulası ile AB’nin “yeşil” ve “rekabetçi” olma hedeflerini birbirine kaynaştırma çabası ile sürdürülebilirlik ve büyüme arasındaki dengeyi kurma isteği güçlü şekilde hissediliyor.

 Pusula'nın Temel Hedefleri: Üç Dönüştürücü Zorunluluk

🌈İnovasyon Açığını Kapatmak: Yeni teknolojilerin (kuantum, biyoteknoloji, uzay, ileri malzemeler, yapay zeka vs.) geliştirilmesinin ve yayılmasının hızlandırılması; start-up ve scale-up şirketlerine daha iyi destek verilmesi hedefleniyor.

🌈Ekonomiyi Sera Gazı Salınımını Azaltırken Rekabetçi Kılmak (Decarbonisation + Competitiveness): Sanayi sektörlerinde temiz teknolojilere geçişin teşvik edilmesi, enerjinin uygun fiyatlı ve çevre dostu hale getirilmesi, özellikle “enerji yoğun” sektörlerde dönüşümün desteklenmesi planlanıyor.

🌈Bağımlılıkları Azaltmak / Stratejik Güvenliği Artırmak:Kritik hammadde tedariki, temiz enerji kaynakları, teknolojik altyapı gibi “stratejik alanlarda” dışa bağımlılığın azaltılması ve tedarik zincirlerinin güvenliğinin sağlanması vurgulanıyor.

Destekleyici Araçlar – Yatay İnisiyatifler

Bu üç zorunluluk alanının üzerine, pusula, bütün sektörler ve üye devletlerde rekabet gücünü arttırmak için “yatay etkenler” diyebileceğimiz destekleyici başlıklar koyuyor; 

• Basitleştirme (Simplification): Mevzuat, raporlama kuralları, bürokratik engeller — özellikle sürdürülebilirlik (raporlama, due diligence) yükümlülüklerinde kolaylıklar getirilmesi. 
• Tek Pazarın Engellerinin Kaldırılması: Üye devletler arasında uyum, tek pazar içinde iş yapmanın, sınırları aşmanın kolaylaştırılması.
• Finanslama Rekabetinin Güçlendirilmesi: Yatırımların akışının kolaylaştırılması, risk sermayesinin büyütülmesi, tasarrufların yatırım fırsatlarına dönüştürülmesi. 
• Nitelikli İş Gücü ve Beceri Geliştirme: Eğitim, yeniden beceri kazandırma, yetenekli çalışanların istihdamı, dijital yetkinlikler ve yüksek teknoloji alanlarında uzmanlaşma sağlanması.
• Daha İyi Koordinasyon: AB düzeyinde ve üye devletler arasında politikaların eşgüdümlü olması, yatırımların stratejik olarak yönlendirilmesi, mevzuat süreçlerinde ortaklıkların artırılması.

Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2025

Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2025 yayımlandı. Avrupa Birliği ve üye devletleri ve ülkemizin de dahil olduğu 41 ülke için hazırlanan raporda, 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacının her biri için ilerlemelere ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Rapordan, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına  (SKA'lar) ulaşmada ülke bazlı  ilerleme ve eğilimleri takip edebilirsiniz.

17 SKA'nın tamamına ulaşma yolundaki toplam ilerlemeyi 100 puan üzerinden ölçen raporda, Puan, SDG başarısının yüzdesi olarak yorumlanmakta ve Finlandiya 81.10 puanla SKA Performansı en yüksek ülke olarak yer almaktadır.  Finlandiya'yı takip eden ülkelerin Danimarka, İsveç, Avusturya, Norveç, Almanya ve Fransa olduğu görülmektedir. 

Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı

Sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve piyasada yeşile boyamanın önlenmesi amacıyla  Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yeşil Taksonomisinin usul ve esaslarını düzenleyen "Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı"na https://iklim.gov.tr/taslaklar-i-2124 linkinden ulaşablirsiniz.

Bu Yönetmeliğin amacı doğrultusunda;
a) Sera gazı emisyonlarının azaltımı,
b) İklim değişikliğine uyum,
c) Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması,
ç) Döngüsel ekonomiye geçiş,
d) Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
e) Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu,
çevresel hedeflerdir.

Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı

• Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı
• EK-1 Taksonomi Kapsamında Yer Alan Sektör/Faaliyetler
• EK-2 Taksonomi Beyan Tabloları
• Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Gerekçe
• Taslak Teknik Tarama Kriterleri
• Görüş Formu

COP29 ve İklim Finansmanı

BM İklim Değişikliği Konferansı (COP29)  ülkelerin insanlarını ve ekonomilerini iklim felaketlerine karşı korumalarına ve temiz enerji patlamasının faydalarından yararlanmalarına yardımcı olmak için yeni bir finans hedefi ile sona erdi. İklim finansmanına odaklanan COP29, Azerbaycan'ın Bakü kentinde yaklaşık 200 ülkeyi bir araya getirdi ve İklim Finansmanı Konusunda Yeni Toplu Nicel Hedef (NCQG) olarak bilinen hedef kabul edildi. 

Kabul edilen hedefler;

• Gelişmekte olan ülkelere üçlü finansman sağlanması, yıllık 100 milyar ABD doları olan önceki hedefin, 2035 yılına kadar yıllık 300 milyar ABD dolarına çıkarılması.
• 2035 yılına kadar gelişmekte olan ülkelere kamu ve özel kaynaklardan sağlanan finansmanın yıllık 1,3 trilyon ABD doları seviyesine çıkarılması için tüm aktörlerin birlikte çalışma çabalarının sağlanması.

COP29'da kaydedilen kayda değer bir başarı, karbon piyasalarında kaydedilen ilerlemeydi. Yaklaşık on yıllık çalışmanın ardından ülkeler, BM kapsamında, karbon piyasalarının Paris Anlaşması kapsamında nasıl işleyeceğini belirleyen nihai standartlar üzerinde anlaştılar.  (Paris Anlaşması'nın 6. Maddesi, 6.4 mekanizması). 

İklim Sözlüğü: İklim Değişikliği İçin Günlük Rehber

UNDP tarafından,  COP29 iklim tartışmalarının rahatlıkla takip edilebilmesi için iklim değişikliği terim ve kavramlarını içeren İklim Sözlüğü: İklim Değişikliği İçin Günlük Rehber'i hazırlanarak web sitesi üzerinden kullanıma sunulmuş. 

İklim Sözlüğü'nün orijinal İngilizce versiyonu için tıklayınız.

Ayrıca, UNDP tarfından kolektif iklim eylemi konusunda itici güç oluşturabilmek için İklim Sözlüğü’nü düzenli olarak yeni terimler ile güncelleneceği de belirtilmekte.