Dış Ticarete Yön Veren Sürdürülebilirlik Uygulamaları

Türk Dış Ticaret Vakfı Sürekli Eğitim Merkezi -TDVSEM tarafından düzenlenen 2026 yılı DışTicaret Uzmanlık Eğitiminde Yeni Format!  

Süre: 48 Saat | Yoğun – Uygulamalı – Güncel

Bu programın 4 saatlik diliminde aşağıdaki konuları paylaşacağım.

🌈Küresel Ticaret, Sürdürülebilirlik ve Yeşil Dönüşüm

 

🌈İklim, Sürdürülebilirlik ve Dış Ticarette Değişen Koşulların İşletmelere Yansımaları

🌈Dış Ticareti Döngüsel Ekonomi Perspektifiyle Okumak – AB Uygulamaları

🌈Karbon Ekonomisi ve Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM)

🌈Hedef Pazar, Pazara Giriş ve Uluslararası İş Geliştirme

🌈Sosyal Sürdürülebilirlik ve Dış Ticarete Yansımaları

🌈Sürdürülebilirlik Ekseninde İhracat Stratejisi ve Devlet Destekleri

🌈Dış Ticaret Uzmanlığına Sürdürülebilirlik Perspektifi Kazandırmak 

Şirketler Sürdürülebilirlik Bilgilerini Ne Kadar Paylaşıyor?

Dünya genelinde borsada işlem gören 44 binden fazla şirket var ve bu şirketlerin toplam değeri 125 trilyon ABD doları seviyesinde. Bu şirketlerden kaçı çevresel ve sosyal etkileri konusunda açık, yani sürdürülebilirlik bilgilerini paylaşıyor?

2024–2025 verilerine göre, yaklaşık 12 900 şirket sürdürülebilirlikle ilgili en az bir tür açıklama yapmış durumda. Bir şirketin bu kapsama girmesi için mutlaka tam kapsamlı bir sürdürülebilirlik raporu yayımlaması gerekmiyor; aşağıdakilerden biri yeterli sayılıyor:

🌻Sürdürülebilirlik raporu yayımlamak

🌻Sürdürülebilirlik verilerini içeren entegre yıllık rapor hazırlamak

🌻Ölçülebilir veriler içeren bir kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) raporu sunmak

🌻Sera gazı emisyonlarına (Kapsam 1, 2 veya 3) ilişkin tam ya da kısmi veri açıklamak

Bu bilgi açıklamasını yapan şirketler, küresel piyasa değerinin %91’ini temsil ediyor. 

Sadece özel şirketler değil, kamuya ait şirketler de bu dönüşümün parçası. Dünya genelinde halka açık 2 216 kamu iktisadi teşebbüsü (KİT) bulunuyor. 2024'te bunlardan sürdürülebilirlik bilgisi açıklayan 1395 şirket (%63’ü) küresel kamu şirketleri piyasa değerinin %95’ini temsil ediyor.

Kaynak: OECD Global Corporate Sustainability Report 2025

Sürdürülebilirlik Raporlarına Neden Güvence Gerekiyor?

Şirketlerin paylaştığı sürdürülebilirlik verileri, yatırımcılar için artık “yan bilgi” değil, yatırım kararlarını etkileyen kritik veri haline geldi. Ancak bu bilgilerin gerçekten güvenilir olup olmadığı, yani “şirketin kendisi mi söylüyor, yoksa bağımsız bir göz doğruladı mı?” sorusu giderek daha önemli hale geliyor.

İşte bu yüzden sürdürülebilirlik raporlarının bağımsız, yetkin ve nitelikli bir doğrulama hizmet sağlayıcısı tarafından incelenmesi hem yatırımcı güvenini artırıyor hem de şirketler arasında karşılaştırma yapmayı kolaylaştırıyor.

Bu Süreci Kim Düzenliyor?

IAASB – Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu

IAASB, yani Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu, dünya genelinde denetim ve güvence uygulamalarına duyulan güveni artırmak için uluslararası standartlar oluşturan en yetkili kurum. 

IAASB, hızla büyüyen sürdürülebilirlik raporlama ekosisteminde güveni güçlendirmek için bir küresel standart yayınladı: Sürdürülebilirlik Güvencesi Uluslararası Standardı (ISSA) 5000

IAASB'nin ISSA 5000 Standardı Ne Sağlıyor?

✅Güvenilirlik ve Şeffaflık Artışı: Sürdürülebilirlik raporlarının güvenilirliğini artırmaya odaklanan ISSA 5000, yatırımcılar, düzenleyiciler ve paydaşlar arasında doğrulanmış sürdürülebilirlik bilgilerine yönelik artan ihtiyacı ele alıyor.

✅Küresel Standart – Yerel Uyum Esnekliği:  Standart, AB'nin Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) gibi bölgesel düzenleyici gerekliliklere ölçeklenebilir ve uyarlanabilir olup, herhangi bir sürdürülebilirlik raporlama çerçevesi veya standardıyla birlikte kullanılabiliyor. 

✅Tüm Güvence Sağlayıcılar İçin Geçerli: Tüm güvence sağlayıcılarına uygulanan ISSA 5000, her ölçekteki kuruluş için önemlilik kavramlarını ve orantılılığı bir araya getirerek tutarlılık ve titizliği garanti ediyor.

Kaynak: International Standard on Sustainability Assurance 5000

ISO ve GHG Protokolü Arasında Ortaklık

Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) ve Sera Gazı Protokolü (GHG Protokolü) mevcut sera gazı (GHG) standartları portföylerini uyumlu hale getirmek ve GHG emisyonlarının muhasebeleştirilmesi ve raporlanması için yeni standartlar geliştirmek üzere  ortaklık yapacaklarını duyurdu. 

Bu kapsamda ISO ve GHG Protokolü, önde gelen GHG standartlarını uyumlu, ortak markalı uluslararası standartlar haline getirecek. Bu standartlar arasında ISO 1406X standart ailesinden standartlar ile GHG Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama, Kapsam 2 ve Kapsam 3  standartları yer alıyor.

Şimdiye kadar, sera gazı standartları farklı kapsamlar ve doğrulama kılavuzlarıyla ayrı ayrı geliştirildi. Duyurulan yeni ISO-GHG Protokolü ortaklığı, entegrasyon ve ortak geliştirmeye doğru köklü bir değişimi temsil ederek, kullanıcıların tutarlı bir çerçeveye güvenmesini ve piyasadaki olası karışıklıkların azaltılmasını amaçlıyor.

Etkili iklim eyleminin önündeki engellerden birisinin de standartların ve politikaların parçalanmışlığı olarak ifade edilmektedir. Kurumsal, ürün ve proje muhasebesini kapsayan ortak bir yaklaşım ve çift logolu standartlar portföyü içeren bu yeni ortaklık, mevcut sera gazı standartları portföyünü uyumlu hale getirerek ve gelecekteki ortak geliştirmeler için ortak bir platform sağlayarak bu zorluğun üstesinden gelmeyi hedefliyor.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nda Değişiklikler Ne Anlama Geliyor?

Avrupa Parlamentosu 10 Eylül 2025’de, CBAM’da (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması-SKDM) sadeleştirme amaçlı bazı değişiklikleri kabul etti. Bu değişikliklerin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Konseyi’nin de onayı gerekiyor. Ardından, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlandıktan üç gün sonra yürürlüğe girecek. 

En dikkat çekici değişikliklerden biri, ithalatçı başına yılda 50 tona kadar olan ithalatların CBAM kurallarına tabi olmayacağı yeni bir asgari kütle eşiğinin getirilmesi. Bu düzenleme, önemsiz değerdeki malları muaf tutan mevcut eşik sisteminin yerine geçiyor. Böylece, az miktarda CBAM malı ithal eden ithalatçıların büyük çoğunluğu ki bu grubun yaklaşık %90’ını KOBİ’ler ve bireysel ithalatçılar oluşturuyor CBAM kapsamı dışında bırakılıyor.

Burada önemli olan nokta şu: Mekanizmanın arkasındaki iklim hedefi aynen korunuyor. Çünkü demir, çelik, alüminyum, çimento ve gübre ithalatından kaynaklanan toplam CO₂ emisyonlarının %99’u yine CBAM kapsamında olmaya devam edecek.

Ayrıca yapılan değişikliklerle birlikte, bu iklim hedefinin sekteye uğramaması için güvenceler getiriliyor. Bunun yanında, kuralların ihlal edilmesini önlemek amacıyla kötüye kullanım karşıtı hükümler de güçlendiriliyor.

Bu değişiklikler, küçük ithalatçıların üzerindeki yükü azaltırken, büyük ithalatçıların sorumluluğunu sürdürmesini sağlıyor. 

COP30 Eylem Gündemi

COP30 Eylem Gündemi, Paris Anlaşması ve önceki COP’larda verilen kolektif taahhütleri yerine getirmek için gerekli eylemlerin kapsamını ve derinliğini yansıtan altı eksen ve 30 temel hedef etrafında yapılanıyor.

https://cop30.br/en/action-agenda

1. Enerji, Sanayi ve Ulaşımın Dönüştürülmesi

2. Ormanlar, Okyanuslar ve Biyoçeşitliliğin Korunması

3. Tarım ve Gıda Sistemlerinin Dönüştürülmesi

4. Kentler, Altyapı ve Su için Dirençliliğin İnşası

5. İnsan ve Sosyal Kalkınmanın Desteklenmesi

6. Kesitsel Kolaylaştırıcılar ve Hızlandırıcılar

COP30 - 30. Taraflar Konferansı

Hükümetler COP30 için Belém'de bir araya geldiğinde, ticaret ve kalkınma topluluğu için öne çıkan bir sonuç ortaya çıktı: Paris Anlaşması süreci, ilk kez küresel iklim eyleminde ticaretin rolünü incelemek için yapılandırılmış bir alan yarattı . Paris Anlaşması'nın yönetim organı (CMA) tarafından kabul edilen Küresel Mutirão kararı, Uluslararası Ticaret Merkezi'ni (ITC), BM Ticaret ve Kalkınma Örgütü'nü (UNCTAD) ve Dünya Ticaret Örgütü'nü (WTO) ticaret ve iklim işbirliği konusunda yeni bir çok yıllık diyaloğa katkıda bulunmaya açıkça davet ediyor.

Bu tanıma, küresel politika tartışmalarında ortaya çıkan açık bir gerçeği yansıtıyor: iklim politikaları giderek ticareti şekillendiriyor ve ticaret politikaları da ülkelerin iklim hedeflerine ulaşma yeteneklerini giderek daha fazla şekillendiriyor . Belém sonucu, bir dönüm noktası oluşturarak, UNFCCC'de ticaret önlemlerinin Paris Anlaşması'nın hedefleriyle adil ve kalkınmayla uyumlu bir şekilde nasıl uyumlu hale getirileceği konusunda işbirliği, kanıt paylaşımı ve diyalog için özel bir kanal açıyor.

COP30 kararı temel bir değişime işaret ediyor: Ticaret artık iklim tartışmalarında ikincil bir konu değil. Artık hem iklim hedeflerinin potansiyel bir destekleyicisi hem de dikkatli ve kapsayıcı bir yönetişim gerektiren bir alan olarak kabul ediliyor.

İklim Kanunu ve Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)

İklim Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, ilk adım olarak İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği Taslağı kamuoyuyla paylaşıldı.

Türkiye  Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği Taslağı'nın kapsamı;

EK-1 listesinde yer alan faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması iş ve işlemleri ile doğrulayıcı kuruluşların ve işletmelerin yükümlülüklerinin belirlenmesine dair usul ve esaslar ile; 

Emisyon Ticaret Sisteminde kapsama dahil faaliyetleri, Emisyon Ticaret Sisteminin uygulanabilmesine ilişkin iş ve işlemleri, bu iş ve işlemleri gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişiler ile yetkili mercilerin yetki ve sorumluluklarını kapsıyor. 

Taslağa ilişkin görüşler, 4 Ağustos 2025’e kadar iletilebilecek.

Risk Altındaki Kalkınma

UNDP’nin “Development at Risk: Protecting Gains and Unleashing Opportunities Amid Crisis” başlıklı  raporu, kalkınma anlayışının krizler karşısında yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguluyor. Raporda üç temel değişim alanı öneriliyor:

Kalkınma Sonuçlarını Yeniden Düşünmek: Kalkınmayı sadece GSYH ile değil, insan gelişimi, dayanıklılık ve güvenlik boyutlarıyla ele almak.

Yönetişimi Yeniden Tasarlamak: Katılımcı, uyum sağlayabilen ve riskleri öngörebilen sistemlere yatırım yaparak toplumsal güveni güçlendirmek.

Uluslararası İşbirliğini Yeniden Başlatmak: Esnek, kapsayıcı ve yenilikçi işbirliği modelleriyle kırılganlık ortamlarında bile ilerleme sağlamak.

Rapor, dünyadan iyi uygulama örnekleri sunarken, kriz bağlamlarında riskleri azaltma, öngörü araçlarının planlamaya entegrasyonu ve sürdürülebilir kalkınma için öneriler getiriyor.

Kamu Gözetimi Kurumu ve Sürdürülebilirlik Raporlaması

 

Kamu Gözetimi Kurumu Sürdürülebilirlik Standartları Daire Başkanlığı, uluslararası alanda kabul gören raporlama ve güvence standartlarının geliştirilmesi ve teşvik edilmesi yoluyla sürdürülebilirlik raporlamasında güveni, karşılaştırılabilirliği ve şeffaflığı artırmak konularında faaliyetler yürütmektedir. 

Sürdürülebilirlik Raporlamasına İlişkin Mevzuat

Sürdürülebilirlik Raporlamaları Ulusal ve Uluslararası düzenlemeler 

Sürdürülebilirlik Raporlaması ile İlgili Yayınlar

2024 Yılı TSRS Uyumlu Raporlar

Eğitim Merkezi 

Eğitim Kuruluşları

Yeşile Boyama (Yeşil Aklama) - Greenwashing

Avrupa Birliği'nde:

💧Yeşil iddiaların %53'ü belirsiz, yanıltıcı veya asılsız bilgi veriyor.

💧İddiaların %40'ının destekleyici kanıtı yok.

💧Yeşil etiketlerin yarısı zayıf veya hiç doğrulama sunmuyor.

💧AB'de 230 sürdürülebilirlik etiketi ve 100 yeşil enerji etiketi bulunmaktadır ve şeffaflık düzeyleri oldukça farklıdır.

Yeşil iddialara bazı örnekler;

💧Ambalajın %30’u geri dönüştürülmüş plastikten üretildi. 
💧Şirketin çevresel ayak izi 2015'ten bu yana %20 oranında azaldı. 
💧Bu ürünle bağlantılı CO2 emisyonları 2020'ye kıyasla yarı yarıya azaldı.

Daha  fazla bilgi için  Avrupa Komisyonu'nun Green Claims  sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI (2024-2030)

2024-2030 yıllarını kapsamak üzere İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı hazırlık çalışmaları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) aracılığı ile yürütülmekte olan ve Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen “Türkiye’de İklim Değişikliğine Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında gerçekleştirilmiştir. 

AB Temiz Sanayi Mutabakatı (EU Clean Industrial Deal)

Avrupa Birliği için artık karbonsuzlaştırma ve döngüsel ekonomi, bir çevre politikası tercihi değil; ekonomik rekabetin zorunlu koşulu. Temiz Sanayi Mutabakatı (Clean Industrial Deal) bunun stratejik karşılığı. 

Bugün AB’nin net sera gazı emisyonları, 1990 yılına kıyasla %37 daha düşük. Aynı dönemde GSYİH %68 artmış durumda. Bu ilerleme, karbonsuzlaştırmanın ekonomik büyüme ve refahın itici gücü olduğunu vurgulayarak Avrupalılar için yeni yollar açıyor. 

AB, Temiz Sanayi'yi geleceğin ekonomisi olarak değil, bugünün rekabet gerçeği olarak konumlandırıyor. Temiz Sanayi Mutabakatı bu sürecin hem sanayi için hem ihracat için hem de istihdamın dönüşümü için yol haritası niteliğinde.

Temiz Sanayi Mutabakat'nın temel unsurları:

✅Uygun fiyatlı enerjiye erişim

✅Önde gelen pazarlar: Temiz arz ve talebin artırılması

✅Temiz geçişin finansmanı

✅Döngüsel ekonomiyi güçlendirmek: Malzemelere ve kaynaklara güvenli erişim

✅Küresel pazarlara erişim ve uluslararası ortaklıklar

✅Sosyal adalet ve adil bir geçiş için beceriler ve kaliteli işler

✅Temiz Sanayi Mutabakatı'nın sektörler genelinde uygulanması

Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik Eğitiminden

Türk Dışticaret Vakfı tarafından düzenlenen eğitim programında, Türkiye ve Balkan ülkelerinden gençler bir araya gelerek dış ticaret ve girişimcilik alanında eğitimler aldı.

Program kapsamında "Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik"  konusunu paylaştım. 

Her Şeyin Karbon Ayak İzi - OECD

 

OECD'nin Yeni Raporu “Her Şeyin Karbon Ayak İzi - The Carbon Footprint of Everything” herhangi bir ürün, hizmet veya firmanın faaliyetleriyle ilgili sera gazı emisyonlarının, kısaca “her şeyin karbon ayak izi”nin, yaygın ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi ve paylaşılması olasılığını inceliyor.

Böyle bir bilginin iklim eylemi açısından ne anlama geleceği, bu sistemin kurulması için hangi yapı taşlarının gerekli olduğu, bunların nasıl hayata geçirilebileceği ve şu an bu hedefe ne kadar yakın olunduğu değerlendiriliyor. 

Kamu ve özel sektörün atacağı adımların, kalan engellerin aşılmasına yardımcı olabileceği, bu çabaların orantılı (doğruluk ve kaynak kullanımı arasında denge kuran), yenilik ve rekabeti teşvik eden ve birlikte çalışabilir (veri paylaşımını mümkün kılan ortak temellere dayalı) olması gerektiği vurgulanıyor.