Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik Eğitiminden

Türk Dışticaret Vakfı tarafından düzenlenen eğitim programında, Türkiye ve Balkan ülkelerinden gençler bir araya gelerek dış ticaret ve girişimcilik alanında eğitimler aldı.

Program kapsamında "Sürdürülebilir Gelecek ve Girişimcilik"  konusunu paylaştım. 

Her Şeyin Karbon Ayak İzi - OECD

 

OECD'nin Yeni Raporu “Her Şeyin Karbon Ayak İzi - The Carbon Footprint of Everything” herhangi bir ürün, hizmet veya firmanın faaliyetleriyle ilgili sera gazı emisyonlarının, kısaca “her şeyin karbon ayak izi”nin, yaygın ve güvenilir bir şekilde ölçülmesi ve paylaşılması olasılığını inceliyor.

Böyle bir bilginin iklim eylemi açısından ne anlama geleceği, bu sistemin kurulması için hangi yapı taşlarının gerekli olduğu, bunların nasıl hayata geçirilebileceği ve şu an bu hedefe ne kadar yakın olunduğu değerlendiriliyor. 

Kamu ve özel sektörün atacağı adımların, kalan engellerin aşılmasına yardımcı olabileceği, bu çabaların orantılı (doğruluk ve kaynak kullanımı arasında denge kuran), yenilik ve rekabeti teşvik eden ve birlikte çalışabilir (veri paylaşımını mümkün kılan ortak temellere dayalı) olması gerektiği vurgulanıyor. 

Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı (UDESEP)

UDESEP, 2053 yılına kadar net sıfır emisyonlu Türkiye yolunda: 6 Stratejik Alan, 22 Kilit Amaç ve 52 Eylemden oluşan kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

En fazla ham madde kullanan, çevresel etkileri ve döngüsel ekonomiye geçiş potansiyeli yüksek olan sektörler:
🌈Batarya ve Araçlar
🌈Elektronik ve Bilgi ve İletişim Teknolojileri 
🌈Gıda ve Biyokütle
🌈İnşaat ve Bina 
🌈Plastik 
🌈Tekstil 

AB'nin Rekabetçilik Pusulası: Avrupa’nın Geleceğe Atacağı Adımlar

Avrupa Birliği, 29 Ocak 2025 tarihinde, Competitiveness Compass (Rekabetçilik Pusulası) adı verilen yeni bir yol haritası yayınlayarak, kıtanın ekonomik dinamizmini yeniden canlandırmayı ve sürdürülebilir bir büyümeyi güvence altına almayı hedefliyor.

Rekabetçilik Pusulası,  Mario Draghi'nin Avrupa rekabet gücünün geleceğine ilişkin raporunun analizine dayanıyor.

Draghi raporunda AB'nin rekabet gücünü artırması için  üç gereklilik tespit edilmiş:

🔍Yenilik açığını kapatmak 

🔍Ekonomiyi karbondan arındırmak

🔍Bağımlılıkları azaltmak

Pusula, bu zorunlulukların gerçeğe dönüştürülmesine yönelik bir yaklaşım ortaya koymaktadır. 

Rekabetçilik Pusulası ile AB’nin “yeşil” ve “rekabetçi” olma hedeflerini birbirine kaynaştırma çabası ile sürdürülebilirlik ve büyüme arasındaki dengeyi kurma isteği güçlü şekilde hissediliyor.

 Pusula'nın Temel Hedefleri: Üç Dönüştürücü Zorunluluk

🌈İnovasyon Açığını Kapatmak: Yeni teknolojilerin (kuantum, biyoteknoloji, uzay, ileri malzemeler, yapay zeka vs.) geliştirilmesinin ve yayılmasının hızlandırılması; start-up ve scale-up şirketlerine daha iyi destek verilmesi hedefleniyor.

🌈Ekonomiyi Sera Gazı Salınımını Azaltırken Rekabetçi Kılmak (Decarbonisation + Competitiveness): Sanayi sektörlerinde temiz teknolojilere geçişin teşvik edilmesi, enerjinin uygun fiyatlı ve çevre dostu hale getirilmesi, özellikle “enerji yoğun” sektörlerde dönüşümün desteklenmesi planlanıyor.

🌈Bağımlılıkları Azaltmak / Stratejik Güvenliği Artırmak:Kritik hammadde tedariki, temiz enerji kaynakları, teknolojik altyapı gibi “stratejik alanlarda” dışa bağımlılığın azaltılması ve tedarik zincirlerinin güvenliğinin sağlanması vurgulanıyor.

Destekleyici Araçlar – Yatay İnisiyatifler

Bu üç zorunluluk alanının üzerine, pusula, bütün sektörler ve üye devletlerde rekabet gücünü arttırmak için “yatay etkenler” diyebileceğimiz destekleyici başlıklar koyuyor; 

• Basitleştirme (Simplification): Mevzuat, raporlama kuralları, bürokratik engeller — özellikle sürdürülebilirlik (raporlama, due diligence) yükümlülüklerinde kolaylıklar getirilmesi. 
• Tek Pazarın Engellerinin Kaldırılması: Üye devletler arasında uyum, tek pazar içinde iş yapmanın, sınırları aşmanın kolaylaştırılması.
• Finanslama Rekabetinin Güçlendirilmesi: Yatırımların akışının kolaylaştırılması, risk sermayesinin büyütülmesi, tasarrufların yatırım fırsatlarına dönüştürülmesi. 
• Nitelikli İş Gücü ve Beceri Geliştirme: Eğitim, yeniden beceri kazandırma, yetenekli çalışanların istihdamı, dijital yetkinlikler ve yüksek teknoloji alanlarında uzmanlaşma sağlanması.
• Daha İyi Koordinasyon: AB düzeyinde ve üye devletler arasında politikaların eşgüdümlü olması, yatırımların stratejik olarak yönlendirilmesi, mevzuat süreçlerinde ortaklıkların artırılması.

Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2025

Avrupa Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2025 yayımlandı. Avrupa Birliği ve üye devletleri ve ülkemizin de dahil olduğu 41 ülke için hazırlanan raporda, 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacının her biri için ilerlemelere ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Rapordan, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına  (SKA'lar) ulaşmada ülke bazlı  ilerleme ve eğilimleri takip edebilirsiniz.

17 SKA'nın tamamına ulaşma yolundaki toplam ilerlemeyi 100 puan üzerinden ölçen raporda, Puan, SDG başarısının yüzdesi olarak yorumlanmakta ve Finlandiya 81.10 puanla SKA Performansı en yüksek ülke olarak yer almaktadır.  Finlandiya'yı takip eden ülkelerin Danimarka, İsveç, Avusturya, Norveç, Almanya ve Fransa olduğu görülmektedir. 

Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı

Sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve piyasada yeşile boyamanın önlenmesi amacıyla  Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yeşil Taksonomisinin usul ve esaslarını düzenleyen "Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı"na https://iklim.gov.tr/taslaklar-i-2124 linkinden ulaşablirsiniz.

Bu Yönetmeliğin amacı doğrultusunda;
a) Sera gazı emisyonlarının azaltımı,
b) İklim değişikliğine uyum,
c) Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması,
ç) Döngüsel ekonomiye geçiş,
d) Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
e) Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu,
çevresel hedeflerdir.

Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı

• Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Taslağı
• EK-1 Taksonomi Kapsamında Yer Alan Sektör/Faaliyetler
• EK-2 Taksonomi Beyan Tabloları
• Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği Gerekçe
• Taslak Teknik Tarama Kriterleri
• Görüş Formu

COP29 ve İklim Finansmanı

BM İklim Değişikliği Konferansı (COP29)  ülkelerin insanlarını ve ekonomilerini iklim felaketlerine karşı korumalarına ve temiz enerji patlamasının faydalarından yararlanmalarına yardımcı olmak için yeni bir finans hedefi ile sona erdi. İklim finansmanına odaklanan COP29, Azerbaycan'ın Bakü kentinde yaklaşık 200 ülkeyi bir araya getirdi ve İklim Finansmanı Konusunda Yeni Toplu Nicel Hedef (NCQG) olarak bilinen hedef kabul edildi. 

Kabul edilen hedefler;

• Gelişmekte olan ülkelere üçlü finansman sağlanması, yıllık 100 milyar ABD doları olan önceki hedefin, 2035 yılına kadar yıllık 300 milyar ABD dolarına çıkarılması.
• 2035 yılına kadar gelişmekte olan ülkelere kamu ve özel kaynaklardan sağlanan finansmanın yıllık 1,3 trilyon ABD doları seviyesine çıkarılması için tüm aktörlerin birlikte çalışma çabalarının sağlanması.

COP29'da kaydedilen kayda değer bir başarı, karbon piyasalarında kaydedilen ilerlemeydi. Yaklaşık on yıllık çalışmanın ardından ülkeler, BM kapsamında, karbon piyasalarının Paris Anlaşması kapsamında nasıl işleyeceğini belirleyen nihai standartlar üzerinde anlaştılar.  (Paris Anlaşması'nın 6. Maddesi, 6.4 mekanizması). 

İklim Sözlüğü: İklim Değişikliği İçin Günlük Rehber

UNDP tarafından,  COP29 iklim tartışmalarının rahatlıkla takip edilebilmesi için iklim değişikliği terim ve kavramlarını içeren İklim Sözlüğü: İklim Değişikliği İçin Günlük Rehber'i hazırlanarak web sitesi üzerinden kullanıma sunulmuş. 

İklim Sözlüğü'nün orijinal İngilizce versiyonu için tıklayınız.

Ayrıca, UNDP tarfından kolektif iklim eylemi konusunda itici güç oluşturabilmek için İklim Sözlüğü’nü düzenli olarak yeni terimler ile güncelleneceği de belirtilmekte.

Ülkemizin Uzun Dönemli İklim Değişikliği Stratejisi - 2053

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından COP29 kapsamında Birleşmiş Milletlere iletilen, Ülkemizin "2053 Uzun Vadeli İklim Strateji"  belgesi,  Birleşmiş Milletler'in İklim Değişikliği  web sitesinde yayınlanıyor. 

Stratejide;

🌻"Türkiye'nin ihracat vizyonu, küresel trendler göz önünde bulundurularak yüksek katma değerli, çevre dostu, markalı ürün ve hizmetlerle uluslararası mal ve hizmet ticaretinde sürdürülebilir bir şekilde inşa edilecektir." ifadesi yer almaktadır.

Ticaret ve Çevre Haftası

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) Sekreteryası tarafından 7-11 Ekim 2024 tarihleri arasında düzenlenen Beşinci Ticaret ve Çevre Haftası'nda temiz enerji için temel bir itici güç olarak ticaret politikaları tartışıldı.

Ticaret ve Çevre Haftası boyunca, DTÖ üyeleri tarafından düzenlenen yan etkinlikler; plastik kirliliği, kritik mineraller, sürdürülebilir tarım, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), gönüllü sürdürülebilirlik standartları, gömülü emisyonların hesaplanması, çevresel mal ve hizmetler, yenilenebilir enerji, doğa dostu ticaret ve ticaretle ilgili iklim önlemleri gibi çok çeşitli konulara odaklandı.

Orta Vadeli Programda Yeşil Dönüşüm ve İhracat (2025-2027)

 

Yeşil dönüşümün hızlandırılması Sürdürülebilir büyüme için yeşil dönüşüm sürecinin hızlandırılmasına yönelik politikalar hayata geçirilerek uluslararası düzenlemelere uyum güçlendirilecek, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve enerji verimliliği artırılacaktır. 

🌻İhracatta yeşil ve dijital dönüşüm Küresel ölçekte rekabet gücünün artırılmasını teminen yeşil ve dijital dönüşümü sağlayacak politikalar hayata geçirilerek uluslararası düzenlemelere uyum güçlendirilecek, ihracatçı firmaların dönüşümü desteklenecektir.

🌻Mal ve hizmet ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri ve Yeşil Mutabakatı doğrultusunda, rekabetçiliğin artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacaktır. 

🌻Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hukuki altyapısı tamamlanarak Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına (SKDM) uyumlu bir yapı hayata geçirilecektir. 

🌻Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde oluşturacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği artırılacaktır. 

OVP'nin tam metnine Resmi Gazete'den ulaşabilirsiniz.

COP29'a Hazırlık: İklim Değişikliğiyle Mücadele ve Santiago Ağı (Santiago Network)

COP29 öncesinde yapılan Santiago Ağı'nın Üçüncü Danışma Kurulu Toplantısı'nda, Santiago Ağı'nın tam anlamıyla işler hale getirilmesinin zamanının geldiği vurgulanmıştır. Bu sayede, ağın teknik yardım taleplerini hızlı bir şekilde karşılayarak, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı özellikle savunmasız olanların acil ve artan ihtiyaçlarına yanıt verebileceği ifade edilmiştir.

Santiago Ağı (Santiago Network), 2019 yılında Şili'nin başkenti Santiago'da düzenlenen COP25 İklim Değişikliği Zirvesi'nde kurulan bir mekanizmadır. Bu ağ, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında oluşturulmuştur ve temel amacı, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden en çok etkilenen ülkeler ve topluluklar için teknik yardım ve destek sağlamaktır. Özellikle "kayıp ve zarar" (loss and damage) konularına odaklanır, yani iklim değişikliğinin kaçınılmaz ve geri döndürülemez etkilerine yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi üzerine çalışır.

Ağ'ın vizyonu, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı savunmasız gelişmekte olan ülkelerde, yerel, ulusal ve bölgesel düzeyde kayıp ve zararları önlemek, en aza indirmek ve ele almak amacıyla, ilgili kuruluşların, organların, ağların ve uzmanların teknik yardımını harekete geçirmektir.

Santiago Ağı'nın ana hedefleri:

• Teknik Yardım Sağlama: 

     - Teknik yardım ihtiyaçlarının ve önceliklerinin belirlenmesi, önceliklendirilmesi ve iletilmesi;

     - İlgili teknik yardım türlerinin belirlenmesi;
     - Teknik yardım talep edenlerin, en uygun kuruluşlar, organlar, ağlar ve uzmanlarla aktif bir şekilde bağlantıya geçirilmesi;
     - Kuruluşlar, organlar, ağlar ve uzmanlar dahil olmak üzere mevcut teknik yardıma erişimin sağlanması.

• Bilgi ve İyi Uygulamalar Paylaşımı: İklim değişikliği ile başa çıkma konusunda bilgi ve en iyi uygulamaları paylaşarak ülkelerin bu zorluklara daha iyi yanıt verebilmesini sağlamak.

• Uluslararası İşbirliğini Güçlendirme: Hükümetler, uluslararası organizasyonlar, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör arasında işbirliğini teşvik ederek çözümler üretmek (kapasite geliştirme, teknolojik çözümler ve finansman olanakları).

Yeşil ve Dijital Dönüşüm Destek Programı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yeşil ve dijital dönüşümün desteklenmesi kapsamında "YEŞİL DÖNÜŞÜM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI TEBLİĞİ" ve  "DİJİTAL DÖNÜŞÜM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA ESASLARINA İLİŞKİN TEBLİĞ", 26 Temmuz tarihli Resmi Gazete de yayınlandı.

YEŞİL DÖNÜŞÜM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI TEBLİĞİ, Türkiye’de döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu, doğal kaynakları koruyan, iklim ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlayan, kaynak verimli ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımların desteklenmesine yönelik olarak yürütülecek Yeşil Dönüşüm Destek Programının uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.

DİJİTAL DÖNÜŞÜM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA ESASLARINA İLİŞKİN TEBLİĞ, kalkınma planları, yıllık programlar ve stratejilerdeki ilke, hedef ve politikalar çerçevesinde teknolojik ürün ve çözümlerin işletme süreçlerine entegre edilerek maliyet azaltımı, verimlilik ve kalite artışı, çalışan ve müşteri memnuniyeti gibi sonuçlar elde etmeyi amaçlayan yatırımların desteklenmesine yönelik olarak yürütülecek dijital dönüşüm destek programının uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.

Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği – Responsible® Programı

5973 Sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar /23 Şubat 2024 tarihli Değişiklik ile yayımlanan "Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği"nin uygulanmasına ilişkin başvuru, değerlendirme ve sonuçlandırma işlemlerine yönelik usul ve esaslara ilişkin Genelge 26 Temmuz 2024  tarihinde yayınlandı.

"Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği – Responsible® Programı"

Kimler yararlanabiliyor;

Cari yıldan önceki son üç takvim yılında toplam 300.000 ABD Doları ve üzeri ihracat yapan imalatçı ve ihracatçı şirketler.

Genelge Kapsamında;

i) Responsible® Programı: Yeşil Mutabakata Uyum Projesi desteği kapsamında şirketlerin ihtiyaç analizine yönelik mevcut durum analizi ile sürdürülebilirlik yol haritasının oluşturulması (Faz 1), sürdürülebilirlik yol haritasında belirtilen projelere yönelik uygulama danışmanlığı (Faz 2) ve proje çıktılarının izlenmesi ve doğrulanması (Faz 3) aşamalarından oluşan programı,

j) Responsible® Programı Danışmanlık Firması: Responsible® Programı kapsamında Faz 1 çalışmalarını gerçekleştirmek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen danışmanlık şirketlerini,

k) Responsible® Sekretaryası: Münhasıran Responsible® Programının uygulanması ve tanıtılması konusunda gerekli çalışmaları yürüten ve koordinasyonu sağlayan, bu amaçla istihdam edilen ve TİM bünyesinde görev yapan kişilerden oluşan sekretaryayı, ifade etmektedir.

COP29 - 29’uncu Taraflar Konferansı Bakü, Azerbaycan

29’uncu Taraflar Konferansı (COP29), 11-22 Kasım tarihleri arasında Bakü, Azerbaycan’da gerçekleştirilecek.

T. C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından 29’uncu Taraflar Konferansı için başvuru sayfası açıldı.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Bilgi Merkezi  tarafından yapılan açıklamada, şu ifadeler yer almakta: "Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) COP 28 Başkanlığı, Azerbaycan COP 29 Başkanlığı ve Brezilya COP 30 Başkanlığı, 21 Mart 2024 tarihinde taraflara bir mektup göndererek Başkanlık Üçlüsü'nün '1,5°C Hedefine Giden Yol Haritası'nı özetledi. Bu harita, uluslararası işbirliğini ve ulusal düzeyde belirlenen katkıların (NDCs - 'ler) bir sonraki turunda kararlılığı teşvik etmek için uluslararası elverişli ortamı önemli ölçüde artırmayı, bu kritik on yıl boyunca eylem ve uygulamaları geliştirmeyi ve 1,5°C hedefini ulaşılabilir tutmayı amaçlamaktadır."

Ayrıca, "29. Taraflar Konferansının açılışında özel bir oturum da dahil olmak üzere, NDC'lerin geliştirilmesi önündeki engelleri değerlendirmek için bir dizi üst düzey siyasi toplantının düzenlenmesinin planlandığı, bu toplantılarda, 1,5°C hedefiyle uyumlu adil iklim geçişlerinin sağlanabilmesi için gerekli desteğin niceliğinin ve niteliğinin ele alınacağı" da vugulanıyor.